100 χρόνια απ' τη γέννηση του Μάρκου

αφιέρωμα - μάιος 2005
 

Το βιβλίο «Μάρκος Βαμβακάρης - Αυτοβιογραφία» είναι μια σειρά αφηγήσεων του ίδιου του Μάρκου, λίγο μετά τα μέσα της δεκαετίας του ’60, που κατέγραψαν μια ομάδα -τότε- φοιτητών, φίλων του ρεμπέτικου (Νέαρχος Γεωργιάδης, Κική Καλαμαρά κ.ά.). Το 1967 και αφού η καταγραφή αυτή έχει σταματήσει λόγω της χούντας, έρχεται σε επαφή με το Μάρκο η Αγγελική Βέλλου-Κάιλ και το ήδη υπάρχον υλικό περνάει στα δικά της χέρια για να το εκδώσει στην Αμερική (αυτό της ζήτησε ο Μάρκος, βλέποντας ότι μεσ’ στη χούντα ήταν αδύνατον να περάσει τη λογοκρισία). Η Βέλλου-Κάιλ θα προσθέσει σ’ αυτό το υλικό μερικές ακόμη αφηγήσεις του Μάρκου που η ίδια κατέγραψε.

Οι αφηγήσεις ξεκινούν απ’ τα παιδικά χρόνια του Μάρκου και φτάνουν μέχρι τη δεκαετία του ’60. Αποκαλυπτικές, γνήσιες μεταφέρουν ένα μεγάλο μέρος απ’ το κλίμα που επικρατούσε στο χώρο των λαϊκών μουσικών. Ο Μάρκος δεν κάνει καμιά προσπάθεια να ωραιοποιήσει τις άτυχες πλευρές της πορείας του στο λαϊκό τραγούδι ή να κρύψει τα δικά του λάθη και «αμαρτίες», όπως άλλωστε κι ο ίδιος υποστηρίζει. Δε νομίζω ότι τα λεγόμενα του Μάρκου μπορούν να μπουν σε οποιαδήποτε κριτική. Το μόνο που μπορούμε να αξιολογήσουμε είναι η προσπάθεια αυτών που κατέγραψαν τις αφηγήσεις. Συνολικά πρόκειται βέβαια για αξιέπαινη προσπάθεια. Οι όποιες ελλείψεις ή ανακρίβειες δικαιολογούνται απόλυτα απ’ το ότι το υλικό αυτό είναι πρωτογενές. Τα στηρίγματα των φοιτητών γι’ αυτή τη δουλειά, τα στοιχεία που μέχρι τότε διέθεταν, ήταν λίγα έως ανύπαρκτα. Καμιά σύγκριση με το πλήθος των στοιχείων που μπορεί να επεξεργαστεί σήμερα ένας μελετητής του λαϊκού τραγουδιού.

Το μόνο ίσως που εντυπωσιάζει αρνητικά είναι τα σημεία που φαίνεται να κατέγραψε η Βέλλου-Κάιλ. Η ίδια υποστηρίζει στην εισαγωγή του βιβλίου ότι αφορμή για τη συνάντησή της με το Μάρκο είναι μια εργασία που ήθελε να κάνει σε σχέση με τους δρόμους του μπουζουκιού και τα ταξίμια. Πράγματι, στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου γίνεται μια τέτοια προσπάθεια. Εκεί όμως πραγματικά θα «χαθεί η μπάλα»! Ο Μάρκος προσπαθεί (παρότι πια δε θυμάται καλά) να εξηγήσει στη Βέλλου-Κάιλ τα ντουζένια, τα ταξίμια, τους δρόμους και τους ρυθμούς. Στο μυαλό της όμως είναι όλα μπερδεμένα, κύρια λόγω της άγνοιάς της: «…το ταξίμι και ο δρόμος το ίδιο πράμα είναι;», «…ας πούμε ότι ξεκινάτε τη Φραγκοσυριανή με ένα άλλο (!) νιαβέντι…»…! Μα πάει ποτέ ένας καραβομαραγκός να συζητήσει με τον Μπριατόρε για το σύστημα μετάδοσης της Ρενό; Αποτέλεσμα; Ένα εφτασέλιδο (σελ. 267-273) πλήρους ασυναρτησίας, όπου ο Μάρκος προσπαθεί να εξηγήσει τα ...ανεξήγητα.

Αν λοιπόν εξαιρεθεί αυτό το κομμάτι, ο Μάρκος είναι απολαυστικός. Οι περιγραφές του, ιδιαίτερα όταν αναφέρεται στα παιδικά του βάσανα στη Σύρα και στον Πειραιά, ξεπερνούν τις αντίστοιχες καταξιωμένων λογοτεχνών. Κι έχει αξία να το δει κανείς και πέρα απ’ τα όρια της μελέτης για το ρεμπέτικο, αφού χρονικά συμπίπτει με την παρακμή της Σύρας ως εμπορικού κέντρου και την παράλληλη ανάπτυξη του Πειραιά.

Τέλος, κρίνοντάς το σαν πιθανή αγορά, το βιβλίο είναι απαραίτητο σε οποιαδήποτε βιβλιοθήκη. Αρκεί μόνο το ότι είναι η μοναδική ουσιαστικά εκτενής βιογραφία του Μάρκου. Η έκδοση είναι του 1978, απ’ τις εκδόσεις «Παπαζήση» και η τιμή του κυμαίνεται στα 12 με 15 ευρώ.

αναζήτηση στην κλίκα

online τώρα

88 αναγνώστες διαβάζουν τώρα την κλίκα

Με τη συνέχιση της περιήγησής σας στο website της κλίκας αποδέχεστε τη χρήση των cookies.