άρθρα

τα άρθρα της κλίκας

Ανάλυση της μουσικής του μέσω των ηχογραφήσεων εμπορίου - Τέσσερα καίρια προβλήματα της έρευνας | Θέμα διδακτορικής διατριβής

Το παρόν άρθρο αποτελεί μία περιγραφή τεσσάρων εκ των κυριοτέρων προβληματικών ζητημάτων που αντιμετώπισα και συνεχίζω να αντιμετωπίζω στη διδακτορική μου διατριβή, από την αρχή της έως και την περίοδο δημοσίευσης του άρθρου. Η διδακτορική διατριβή, της οποίας ο τίτλος είναι ο παραπάνω, λαμβάνει χώρα στο πανεπιστήμιο του Leeds της Αγγλίας και βρίσκεται σε εξέλιξη από τα τέλη του 2008. Στόχος του άρθρου είναι να ρίξει φως σε σημεία τα οποία αποτέλεσαν και δυστυχώς συνεχίζουν να αποτελούν αγκάθια όχι μόνο στη δική μου έρευνα αλλά και σε κάθε λογής παρόμοια έρευνα. Στόχος επίσης είναι να επιστήσει την προσοχή σε κάθε είδους ερευνητή όσον αφορά στις παγίδες που κρύβονται σε θέματα που αφορούν το ρεμπέτικο και τη λαϊκή μουσική1 στη χώρα μας. Τέλος, προσφέρεται ως εγχειρίδιο στους αναγνώστες των πολλών και διαφόρων άρθρων και βιβλίων σχετικών με το αντικείμενο για μία νέα, ίσως, αξιολόγησή τους.

Από το 1968 που ήμουν τεσσάρων ετών, μπορώ να πω πως έχω αναμνήσεις από πρόσωπα, ήχους, γεγονότα. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στα Καμίνια του Πειραιά. Τα Καμίνια ήταν μια αμιγώς λαϊκή εργατική συνοικία, ένα τέταρτο της ώρας με τα πόδια από το κέντρο του Πειραιά. Μια μικρή κοινότητα που τα όριά της ήταν από το εργοστάσιο του Κεράνη μέχρι το μηχανοστάσιο των τραίνων στους Αγίους Απόστολους και από τη Λεωφόρο Πειραιώς μέχρι τη Λεωφόρο Θηβών. Η περιοχή ήταν αραιοχτισμένη, με πολλά περιβόλια και αλάνες ανάμεσα στα σπίτια, που τα περισσότερα ήταν μονοκατοικίες με αυλή. Όλοι οι Καμινιώτες γνωριζόμαστε μεταξύ μας, οι περισσότεροι με τα παρατσούκλια μας.

Ένα από τα βασικά συστατικά του ρεμπέτικου είναι το μπουζούκι. Αν και μπουζούκι παίζουν και άλλοι λαοί, όπως οι τσιγγάνοι της Συρίας και του Λίβανου, το όργανο των φυλακόβιων, των χασικλήδων, των απόκληρων των λιμανιών, των εργαζομένων και άνεργων εργατών καθώς και των επαγγελματιών μπουζουκσήδων που ξεπήδησαν απ’ αυτή τη τάξη, έφθασε να γίνει το ελληνικό εθνικό σύμβολο, έγινε αναγνωρίσιμο από τα άλλα έθνη όσο και η ελληνική σημαία, άμα βλέπουν μπουζούκι λένε greece. Αλλά κι εμείς, όταν θέλουμε να τους δείξουμε την ελληνική μουσική, στα μπουζούκια θα τους πάμε, το μπουζούκι θα δείξουμε.

Παρίσι, Ιούλιος, Κυριακή απόγευμα. Ο καιρός είναι καλός και έτσι κατευθύνομαι στο νεκροταφείο του Père Lachaise. Χρωστάει το όνομα του στον Père La Chaise, τον εξομολογητή ενός από τους πολλούς Λουδοβίκους. Ο παπα-καρέκλας δηλαδή.

O Παναγιώτης Κουνάδης, στη σειρά «Τα Ρεμπέτικα - Ένα ταξίδι στο λαϊκό αστικό τραγούδι των Ελλήνων», βιβλιαράκια με ένθετα CD, που παράγει και εμπορεύεται το συγκρότημα Λαμπράκη, υποστηρίζει ότι η «Εβραιοπούλα» είναι το παλαιότερο μέχρι στιγμής καταγραμμένο τραγούδι του αστικού χώρου, αφού οι στίχοι του εντοπίστηκαν στη συλλογή παραδοσιακών λαϊκών τραγουδιών του Μάρκελλου (1851). Η καταγραφή έγινε στη Σμύρνη και συγκεκριμένα στην εβραϊκή συνοικία της.

Από τον Οσμάν Σεπετσίογλου μέχρι τον Γιοβάν Τσαούς

Ενα άρθρο με αφορμή κάποιες συζητήσεις με τον Μουαμμέρ Κετέντζογλου

Το ρεμπέτικο, μια απ' τις μορφές του σύγχρονου αστικού λαϊκού τραγουδιού, οφείλει το ύφος του στη συγχώνευση στοιχείων: του παλαιοτέρου ελληνικού λαϊκού τραγουδιού, της βυζαντινής μελωδίας και του λαϊκού τραγουδιού της Ανατολής.
Φοίβος Ανωγειανάκης