άρθρα

τα άρθρα της κλίκας

Με αυτό το άρθρο ολοκληρώνουμε το θέμα «εβδομηνταοχτάρια», πάντα σε μορφή απλών ερωτο-αποκρίσεων...

Τα όργανα της οικογένειας του λαούτου (τα λαουτοειδή θα έλεγα εν συντομία) διαδραμάτισαν από την αρχαιότητα ένα πολύ σημαντικό και βαρύνοντα ρόλο στην πορεία και την εξέλιξη της Μουσικής και των μουσικών παραδόσεων στη λεκάνη της Μεσογείου, που περιλαμβάνει μια εκτεταμένη ενδοχώρα στη Β. Αφρική, τη Νότια Ευρώπη και τη Βαλκανική, την Τουρκία, την Εγγύς και Μέση Ανατολή.

Όταν ο Ηλίας Πετρόπουλος έγραφε ότι τα «ρεμπέτικα» γεννήθηκαν μέσα στους τεκέδες και τις φυλακές, υπονοούσε ότι αυτοί που τα έφτιαξαν δεν ήταν επαγγελματίες τραγουδοποιοί, οι οποίοι δημιουργούσαν τα έργα τους στους χώρους της δουλειάς (μουσικά κέντρα, πανηγύρια κτλ.), ή της διαμονής τους, αλλά εγκληματίες, που σκάρωναν περιστασιακά στιχάκια και μουσικές αποκλειστικά σε χώρους του εγκλήματος.

«...στις ταβέρνες τό ’χω ρίξει
κι έτσι σβήνουν οι καημοί...»

Έτσι τραγουδούσε ο Στράτος Παγιουμτζής και ο Βασίλης Τσιτσάνης στα 1947, σε ένα τραγούδι του δεύτερου, που γεννά χαρμολύπη, διαγράφοντας αφηρημένα αφενός την απαισιόδοξη πικρή γεύση της σκληρής πραγματικότητας που βίωναν οι ακροατές του δημιουργήματος τούτου, αλλά και διακηρύσσοντας από την άλλη το πείσμα του κατατρεγμένου - αποκλεισμένου, για ζωή, για συμμετοχή στη χαρά, στη χαλαρότητα του γίγνεσθαι της κρατούσας αστικής τάξης.

Η ετυμολογία της λέξης «Ρεμπέτης» και των παραγώγων της έχει βέβαια προβληματίσει όλους μας, αλλά περίπου έχουμε βαρεθεί να το ψάχνουμε, αφού άκρη δεν βγαίνει. Δεν θα μπω στη σίγουρα άκαρπη διαδικασία «να προσθέσω και εγώ το πετραδάκι μου», αν και κάτι έχω να προσθέσω, όχι όμως ετυμολογικό, που η σειρά του θα έρθει λίγο παρακάτω.

Η Αισθητική σαν κλάδος της φιλοσοφίας, όπως η Ηθική, η Γνωσιολογία και η Μεταφυσική, έχει σαν αντικείμενο τη Γενική θεώρηση της τέχνης και των σχέσεών της με το Αληθές, το Ηθικόν και την Αρμονία. Αλλά η Αισθητική σαν συγκεκριμένος Επιστημονικός κλάδος έχει σαν αντικείμενο τη μελέτη και περιγραφή της καλλιτεχνικής πράξης και δημιουργίας, στη ροή των εποχών και των πολιτισμών που σημάδεψαν αυτές τις εποχές.