άρθρα

τα άρθρα της κλίκας

Κάποια επιπλέον στοιχεία και μερικές σκέψεις

Στο προηγούμενο τεύχος της «Κλίκας» ο Νίκος Φρονιμόπουλος μας περιέγραψε πώς έφτασε στην ανακάλυψη του Λεωνίδα Γάϊλα, του παλαιότερου γνωστού οργανοποιού της σύγχρονης Ελλάδας και κατασκευαστή του ταμπουρά του Μακρυγιάννη. Η δική μου εμπλοκή στο θέμα είχε σαν αφορμή μια παλαιότερη σχετική συζήτηση (στις αρχές του 2006) στο Ρεμπέτικο Φόρουμ, με αντικείμενο την ανακάλυψη αυτή. Μου είχε κάνει εντύπωση ότι ο Λ. Γάιλας αναφερόταν από το Δανό ζωγράφο Μαρτίνο Ρέερμπυ (Martinus Rørbye 1803-1948) ως κατασκευαστής μπουζουκιών. Ήταν άραγε χαρακτηρισμός του ίδιου του ζωγράφου ή μήπως κάποιου πολύ μεταγενέστερου μελετητή της ζωγραφικής του Μ. Ρέερμπυ ή κάποιου μουσείου ζωγραφικής; Μήπως θα μπορούσαν να αντληθούν και άλλα στοιχεία από την ζωγραφική του Μ. Ρέερμπυ;

Από τους αρχαίους χρόνους η Ελλάδα, που βρίσκεται στο γνωστό εμπορικό αλλά και πολιτιστικό «σταυροδρόμι» της Μεσογείου δεχόταν επιρροές, τόσο από τη Δύση όσο και από την Ανατολή. Η μουσική δε θα μπορούσε φυσικά να εξαιρεθεί. Το αποτέλεσμα είναι σήμερα αρκετά γνωστό, δε θα επεκταθώ. Θα κάνω όμως ένα χρονικό άλμα χιλιετιών ώστε να βρεθούμε στο 19ο αιώνα: Η διαμάχη για το πού «ανήκομεν», στη Δύση ή στην Ανατολή, φρόντισε για την κατανάλωση τόνων μελάνης, χωρίς η μία πλευρά να κατορθώσει να πείσει την άλλην ή αντίστροφα και αυτό συνεχίζει να ισχύει και σήμερα ακόμα. Ας περιοριστούμε όμως στη μουσική και ειδικότερα στο είδος που μας ενδιαφέρει.

Δεν βρήκα άλλο γλαφυρότερο τρόπο για να περιγράψω τον προβληματισμό μου γύρω από το ζήτημα νυχτερινή διασκέδαση, ψυχαγωγία, νυχτερινά μαγαζιά, μπουζούκια. Σίγουρα λίγο ή πολύ όλοι οι Έλληνες (λόγω μεσογειακής ιδιοσυγκρασίας) έχουν περάσει κάποια βραδιά ή και ολόκληρη ιστορική φάση της ζωής τους σε κάποια νυχτερινά μαγαζιά με μπουζούκια. Άλλοι αδιάφορα προσπέρασαν, άλλοι με εμμονή και χωρίς διάκριση συνέχισαν την περιπλάνηση στο ξενύχτι και χάθηκαν σε σύννεφα καπνιάς και φασαρίας.

Ο «Επιτάφιος» του Γιάννη Ρίτσου

Πρωτομαγιά των λουλουδιών

Από την αρχαιότητα πολλοί λαοί γιόρταζαν το μήνα Μάιο με τελετές που συνδέονταν με την ευφορία των αγρών, την ανθοφορία και το φτάσιμο της άνοιξης. Έθιμα που διασώζει η Λαογραφία ή επιβιώνουν έως την εποχή μας δείχνουν ότι στη λαϊκή αντίληψη ο μήνας Μάιος συμβόλιζε τη νίκη του καλοκαιριού κατά του χειμώνα, την αναγέννηση και τελικά την επικράτηση της ζωής επί του θανάτου.

Για κάθε αντικείμενο αναφοράς, είτε αισθητό είτε ιδεατό, υπάρχουν περισσότερες από μια λέξεις που το εκφράζουν. Ο λαός, σε μια στιγμή σοφίας του, είπε τη φράση: «Τι Γιάννης τι Γιαννάκης;» Αλλά υπάρχουν κι άλλες ακόμα λέξεις για το ίδιο πρόσωπο: Ιωάννης, Γιάννος, Γιαννακός κτλ.

Οι οικοδόμοι είναι άνθρωποι που στέκουν ανάμεσα ουρανού και γης, χτίζουν και τραγουδάνε. Με τα χέρια τους χτίζουν τα σπίτια των ανθρώπων, με τα τραγούδια τους χτίζουν όνειρα και σκάλες, που οδηγούν στον ουρανό. Ο Απόστολος Νικολαϊδης ήταν οικοδόμος. Το όνειρό του ήτανε να γίνει ένας επαγγελματίας τραγουδιστής.