άρθρα

τα άρθρα της κλίκας

Πρόσφατα μάθαμε μέσω του «Ρεμπέτικου Φόρουμ» ότι ο Νίκος Φρονιμόπουλος, που επιμελήθηκε τον αποδιδόμενο στο στρατηγό Μακρυγιάννη ταμπουρά, έχει γράψει βιβλίο για το λαϊκό αυτό όργανο, το οποίο όμως δεν έχει ακόμα εκδοθεί. Πιστεύω πως είναι υποχρέωση του Υπουργείου Παιδείας να εκδώσει το συγκεκριμένο βιβλίο και να το μοιράσει -τουλάχιστον- στα Μουσικά Σχολεία όλης της χώρας και όχι μόνο. Τέτοια βιβλία είναι πολύτιμα για όλους μας, καθώς μας φέρνουν σε επαφή με το γνήσιο, το λαϊκό, πολιτισμό μας. Ευελπιστώντας ότι σύντομα θα προχωρήσει η έκδοση αυτή, επιχειρώ μια σύντομη αναφορά στον ταμπουρά.

Λεωνίδας Γάιλας: ο κατασκευαστής του ταμπουρά του Μακρυγιάννη και το εργαστήρι του στην Αθήνα του 1835

Το Μάιο του 1994 έφτασε στο εργαστήρι μου το πιο διάσημο μουσικό όργανο της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας, ο περίφημος ταμπουράς του Στρατηγού Μακρυγιάννη. Το όργανο είχε πολλά χρόνια να χρησιμοποιηθεί και παρουσίαζε ανοίγματα στις ντούγιες του σκάφους του, ενώ κάποια μέρη του έπρεπε να αντικατασταθούν γιατί είχαν χαθεί στη διαδρομή του χρόνου.

Επειδή δεν καλύψαμε το θέμα «εβδομηνταοχτάρια» στο προηγούμενο άρθρο, συνεχίζουμε την παρουσίαση σε αυτό το τεύχος, πάντα σε μορφή απλών ερωτο-αποκρίσεων...

Το καλοκαίρι ήταν στην κορύφωσή του και ο συνδυασμός ζέστης και άπνοιας έκανε εντονότερη την επιθυμία για μια βουτιά στα δροσερά νερά της ακίνητης θάλασσας. Η αρμύρα της ανακατευόταν με τη μυρωδιά της καβαλίνας και δημιουργούσε μια αποπνικτική ατμόσφαιρα που έκανε ακόμα και τους γλάρους να απομακρύνονται κρώζοντας με ανοιχτά φτερά. Παρόλα αυτά, το εκτυφλωτικό φως και η καθαρότητα των χρωμάτων συνέθεταν έναν εκπληκτικής ομορφιάς ζωγραφικό πίνακα.

Το παρόν άρθρο είναι ανακοίνωση του Νίκου Πολίτη στο 20ό παγκόσμιο συνέδριο για την έρευνα του χορού, Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, Πειραιάς, 2006.

Στην πραγματεία αυτή θα μας απασχολήσει ο τρόπος με τον οποίο δύο χοροί, γνωστοί ήδη σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας ο καθένας, πέρασαν στον 20ό αιώνα μέσα από το ρεμπέτικο τραγούδι σε όλη την Ελλάδα. Επειδή δυστυχώς δεν υπάρχει μέχρι σήμερα καθολικά παραδεκτή ορολογία, ας καθορίσουμε ότι με τον όρο ρεμπέτικο σε αυτή την πραγματεία θα αναφερόμαστε στην περίοδο που ξεκινάει με την είσοδο του Μάρκου Βαμβακάρη στη δισκογραφία το 1932 και τελειώνει κάπου στη δεκαετία του ’50 ή του ’60.

Α. Γενικά

Συνήθως, όταν η κουβέντα δύο μουσικών πάει στην αρχαία Ελλάδα, το πρώτο όνομα που θα αναφερθεί είναι του Πυθαγόρα και μάλλον θα είναι και το μοναδικό, αφού η θεωρία του περί μουσικής είναι και η μόνη αρκετά διαδεδομένη στους μουσικούς που δεν αρκούνται μόνο στο να παίζουν. Είναι όμως μεγάλο κρίμα που εμείς οι Έλληνες τουλάχιστον δε γνωρίζουμε για τον Αριστόξενο και τη δική του θεωρία περί μουσικής, η οποία είναι άκρως αντίθετη με αυτή του Πυθαγόρα. Σε αυτό το άρθρο θα γίνει μια σύντομη περιγραφή της αρμονικής θεωρίας του Αριστόξενου του Ταραντίνου (καταγόταν από τον Τάραντα της Σικελίας, καμία σχέση με τον Κουεντίν), τον οποίον στην αρχαία Ελλάδα αποκαλούσαν «ο Μουσικός».