συνεντεύξεις

άνθρωποι που μιλούν για το έργο τους και παρουσιάζουν τις απόψεις τους
για πολλές πτυχές του λαϊκού τραγουδιού - και όχι μόνο...
 

Ο Θύμιος Στουραΐτης έχει φανατικούς οπαδούς στο χώρο των λαϊκών μουσικών κι όχι μόνο. Παρά την αναμφίβολη αξία του και την ιστορία που έγραψε στο χώρο της λαϊκής μουσικής, σήμερα βρίσκεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, παίζοντας σε μικρά μαγαζιά αφού -όπως λέει κι ίδιος- εκεί παίζεται το ρεμπέτικο. Ανταποκρίθηκε πρόθυμα στην πρόσκλησή μας κι έκανε τον κόπο ν' ανέβει απ' την Κερατέα μέχρι την Αθήνα για να μιλήσει μαζί μας. Σε δυόμισι ώρες συζήτηση δεν κατάφερα να του βγάλω ούτε μια βαριά κουβέντα απ' το στόμα του! Για όλους και για όλα είχε μόνο καλά λόγια να πει. Οι μόνοι ίσως που θα στενοχωρηθούν απ' τα λεγόμενά του είναι οι φίλοι του τετράχορδου...

Κύριε Στουραΐτη, πότε και πώς μπλέξατε με το μπουζούκι;
Ο πατέρας μου έπαιζε βιολί κι έτσι άκουγα πολλή μουσική. Αλλά μ' άρεσε πιο πολύ το μπουζούκι που άκουγα από μερικούς παλιούς που έπαιζαν εκεί στο χωριό μου, στην Κερατέα. Μου έκανε δώρο ο πατέρας μου μια κιθάρα, με την οποία έπαιξα μερικούς μήνες και μετά του ζήτησα και μου πήρε ένα μπουζούκι. Κι έτσι άρχισα.

Δεν υπήρχε, φαντάζομαι, κάποιος δάσκαλος που να δείχνει...
Όχι, μόνος έμαθα.

Τα τραγούδια τα ακούγατε από πλάκες;
Δεν υπήρχε στο σπίτι ούτε ραδιόφωνο. Γενικά το χωριό δεν είχε ραδιόφωνα. Είχε ένα ζαχαροπλαστείο, δυο καφενεία και καναδυό οι οποίοι το ανοίγανε δυνατά για ν' ακούμε. Και πήγαινα εκεί στο ζαχαροπλαστείο κι άκουγα.

Στο πάλκο πότε ανεβήκατε;
Ανέβηκα μικρός. Μ' έπαιρνε ο πατέρας μου μαζί, επειδή «καθάριζα» και σε συρτά, και σε καλαματιανά και σε τσάμικα. Παίζαμε και ζεϊμπέκικα, στο τέλος όταν τελειώνανε οι παρέες τα δημοτικά, παίζαμε και ζεϊμπέκικα. Θα 'μουνα δέκα-έντεκα χρονών όταν πρωτοανέβηκα στο πάλκο.

Υπήρχε μια παράδοση στα πανηγύρια στα Μεσόγεια να κατεβαίνουν και γνωστοί λαϊκοί μουσικοί, ο Μάρκος, ο Παπαϊωάννου...
Βέβαια! Ο Τατασόπουλος, ο Τζουανάκος, ο Λαύκας, ο Τσαουσάκης, η Πόλυ Πάνου, τους είχα δει αυτούς από μικρός. Όταν έπαιζα στα γλέντια κι έπεφτε πολύ ...τσαμικοδουλειά, έφευγα για λίγο και πήγαινα και τους άκουγα κανα τέταρτο.

Πότε πιστεύετε ότι γίνατε καθαρά επαγγελματίας μουσικός;
Είχα πάει σε μια σχολή στην Αεροπορία για μόνιμος, αλλά είκοσι χρονών έφυγα κι άρχισα τη δουλειά στα μαγαζιά...

Από την Αεροπορία στο πάλκο;
Στην Αεροπορία έπαιρνα ένα μηνιάτικο σταθερό. Αν δεν άξιζα στο μπουζούκι θα έμενα εκεί. Για να βεβαιωθώ λοιπόν πήγα στο μεγάλο δάσκαλο το Θόδωρο Δερβενιώτη, πήγα στη σχολή του και του είπα:
«Θέλω να με ακούσετε κι αν δεν κάνω να μείνω στη δουλειά μου. Αν κάνω να φύγω και ν' ασχοληθώ με το μπουζούκι».
«Παίξε» μου λέει ο Δερβενιώτης.
Έπαιξα και μου λέει:
«Πολύ καλά παίζεις. Παράτα την αεροπορία».
«Και να βγω έτσι στη δουλειά;» τον ρωτάω εγώ.
Μου λέει, το θυμάμαι σαν τώρα:
«Επειδή είσαι στην Αεροπορία θα σου δώσω ένα παράδειγμα: Δυο αεροπλάνα ξεκινάνε μαζί. Το ένα είναι καλό και το άλλο είναι μάπα. Στην αρχή και τα δυο πάνε μαζί. Σιγά-σιγά το καλό ξεχωρίζει» και μου 'δειχνε με τα χέρια του προς τα πάνω!»
«Και τα τραγούδια πώς θα τα μάθω;» ρώτησα.
«Θα πας στο μαγαζί και θα παίζεις όσα ξέρεις» μου είπε. «Τη πρώτη μέρα θα μάθεις 2-3 καινούργια. Την άλλη μέρα άλλα τόσα. Σε δυο μήνες θα τα 'χεις μάθει. Σε βλέπω εγώ».
Και ξεκίνησα να δουλεύω στα μαγαζιά. Χωρίς να επιδιώξω τίποτα. Μου 'ρθαν τα πράγματα βολικά. Τύχη...

Ποιο τραγούδι πρωτοπαίξατε σε δίσκο;
Είχα παίξει μερικά σε μικρές εταιρίες. Δεν τα θυμάμαι. Στις μεγάλες δισκογραφικές έπαιξα πρώτα στην Οντεόν ένα του Ζαγοραίου, αυτό που λέει «μήπως είσαι απ' τον Περαία, μήπως είσαι Καλαματιανός, μήπως είσαι απ' τη Μάνη;», ένα ζεϊμπέκικο ωραίο.

Έχω ακούσει από τους παλιούς που έπαιξαν στη δισκογραφία, ότι μπαίνανε το πρωί στο στούντιο, γράφανε κάμποσα τραγούδια, την άλλη μέρα πάλι άλλα τόσα, που στο τέλος δεν θυμόντουσαν ποια τραγούδια έπαιξαν. Ισχύει και για σας αυτό; Θυμόσαστε τα τραγούδια που παίξατε;
Πού να τα θυμάμαι! Μπορεί να γράφαμε τρία τραγούδια σε μια μέρα, αλλά τύχαινε να γράψουμε και δέκα. Ανάλογα με το συνθέτη. Άμα πέφταμε σε καναν «δύσκολο» που τα ήθελε όλα τέλεια, άμα ήταν πιο...

Πιο ...ψείρας;
Ναι μπράβο...

Ποιος ήταν ο πιο «δύσκολος» συνθέτης;
Ο συγχωρεμένος ο Λοΐζος τα «ψείριζε» πολύ τα τραγούδια, τα ήθελε ακριβώς όπως τα είχε φανταστεί. Ο Μπακάλης τα «ψείριζε» κι αυτός...

Έχω προσέξει ότι οι περισσότεροι από τους μπουζουξήδες που έπαιζαν στις ηχογραφήσεις, ενώ έπαιξαν εκατοντάδες τραγούδια άλλων συνθετών, δεν πέρασαν δικά τους τραγούδια. Εσείς βάλατε κάποια;
Έβαλα κάποια, πολύ λίγα. Με τη Δούκισσα τέσσερα κομμάτια, με τη Μαυράκη δύο, με τον Πάνο Μαρίνο δύο, με τον Κερμανίδη τέσσερα-πέντε...

Αληθεύει ότι οι εκτελεστές μπουζουξήδες πολλές φορές διαμόρφωναν το αποτέλεσμα, δηλαδή έβαζαν και δικές τους πινελιές στα τραγούδια που ηχογραφούσαν;
Βέβαια. Και διορθώσεις, και εισαγωγές, και ανταποκρίσεις... Υπήρχαν συνθέτες που έφερναν έτοιμα τα τραγούδια. Υπήρχαν άλλοι οι οποίοι «τό 'χαν» το κομμάτι εκείνη την ώρα το «έψαχναν» ακόμα, βάζαμε κι εμείς... Υπήρχε και περίπτωση να φέρει ο συνθέτης το κομμάτι συρτό και στο τέλος να το βάλουμε ζεϊμπέκικο (γέλια). Γινόταν κι αυτό! Αλλά υπήρχαν μερικοί που τα έφερναν ατόφια.

Ξεχωρίσατε κάποιους απ' τους νεώτερους συνθέτες της εποχής με τους οποίους συνεργαστήκατε;
Ο Λοΐζος, ο Κουγιουμτζής που του παίζω το «'21»... Δεν τους θυμάμαι και όλους...

Από τους παλιούς ποιούς γνωρίσατε από κοντά;
Έπαιξα με τον Παπαϊωάννου αρκετές σαιζόν και στην Καισαριανή στο «Χάραμα» δυο-τρεις σαιζόν και στη «Φαντασία» με Βοσκόπουλο και Μενιδιάτη άλλη σαιζόν. Και σε δίσκους έπαιξα με τον Παπαϊωάννου.

Θυμάστε σε ποιά τραγούδια;
Θυμάμαι μόνο το «Πέντε Έλληνες στον Άδη» που το τραγουδάει ο Παπαϊωάννου, άλλα δε θυμάμαι... Με το Μητσάκη έπαιξα επίσης σε δίσκους, με το Χιώτη έκανα πρόβες αλλά κάτι έτυχε και δε δουλέψαμε μαζί, με το Λαύκα έχω παίξει, με το Ζαμπέτα έχω παίξει στα μαγαζιά και στις φωνοληψίες. Μόνο με τον Τσιτσάνη δεν έτυχε να βρεθώ στη δουλειά. Γνωριστήκαμε, μιλήσαμε αλλά δεν έτυχε να δουλέψουμε μαζί.

Τις σχετικά λίγες φορές που σας έχω ακούσει να παίζετε «ζωντανά» σε μαγαζί, έχω παρατηρήσει ότι μεγάλο μέρος του ρεπερτορίου σας είναι τραγούδια που αντικειμενικά δεν προλάβατε να παίξετε στη δισκογραφία, δηλαδή παλιά ρεμπέτικα του Παπάζογλου, του Μπάτη και άλλων παλιών. Έχετε κάποια ιδιαίτερη προτίμηση σ' αυτά;
Τα τραγούδια των παλιών είναι αυτά που ταιριάζουν στο μπουζούκι. Και οι παλιοί τα 'χουν παίξει πολύ καλά. Ο Μάρκος, ο Παπαϊωάννου, ο Τσιτσάνης, τα παίξαν πολύ ωραία. Αλλά είναι και ωραία τα τραγούδια!

Από μικρός στο πάλκο, στα πανηγύρια της δεκαετίας του '50
Λένε για τους παλιούς ότι ήταν πιο απλοί στο όργανο, δεν ήταν τόσο καλοί, σε σχέση τους μπουζουξήδες του '50. Αληθεύει;
Όχι, όχι. Κακώς! Έτσι λέγανε και λένε ακόμα, ότι οι παλιοί ήταν απλοί, κι όμως το παίξιμό τους δεν μπορεί να το κάνει εύκολα κανένας. Παίζουν απλά αλλά πολύ δύσκολα, με πολλή ψυχή και δεν μπορείς πιάσεις την ψυχή τους, όσο κι αν προσπαθήσεις! Κι είχαν και μεγάλη ψυχή... Λέγανε για το Μάρκο ότι είναι απλός, ότι δεν παίζει πολλά... Παίζει κάτι παιξίματα ο Μάρκος! Παθαίνω πλάκα! Γιατί εγώ δεν τους είχα ακούσει από δίσκους. Δεν είχα ούτε δίσκους ούτε κασέτες. Τώρα τους ακούω, τελευταία! Μόνο στο ραδιόφωνο του καφενείου όσους μπόρεσα ν' ακούσω, γιατί είχε εκπομπή παλιά στο ράδιο με λαϊκές ορχήστρες, κάθε απόγευμα στις έξι και μισή. Έξι και εικοσιπέντε ήμουν εκεί και άκουγα: Το συγκρότημα Γεράσιμου Κλουβάτου, την άλλη μέρα το συγκρότημα Μανώλης Χιώτης - Μαίρη Λίντα, την άλλη μέρα το συγκρότημα Καλδάρα - Τσαουσάκη, την άλλη μέρα το συγκρότημα Τσιτσάνη - Παπαϊωάννου... Ήτανε μαγεία!

Βγήκατε στην πιάτσα σαν μπουζουξής την εποχή που μεσουρανούσε μια γενιά από δεξιοτέχνες μπουζουξήδες και μιλάω βέβαια για τη γενιά του Μπέμπη, του Τατασόπουλου, του Ζαμπέτα, του Τσιμπίδη, του Σπόρου και αρκετών άλλων. Βρεθήκατε στα πάλκα και στη δισκογραφία με αυτούς;
Όταν βγήκα εγώ, αυτοί είχαν αρχίσει και φεύγανε στην Αμερική. Αυτό ήταν άσχημο για όλους μας. Έκανε ζημιά η Αμερική. Αυτοί εκεί μπορεί να πέρασαν καλά, αλλά εμείς εδώ χάσαμε.

Εσείς στην Αμερική πήγατε καμιά φορά;
Πήγα μια φορά το 1970 με τον Νταλάρα. Αλλά πήγαμε για τρεις συναυλίες, στο Σικάγο, στη Νέα Υόρκη και στη Βοστώνη. Μας φιλοξένησαν κι άλλες τρεις μέρες κι ύστερα εγώ έφυγα γιατί είχα κάτι υποχρεώσεις εδώ. Ο Γιώργος νομίζω έμεινε λίγο ακόμα.

Όταν ξεκινήσατε να παίζετε, είχατε κάποιο είδωλο απ' τους παλιούς μπουζουξήδες;
Όλοι οι παλιοί μου άρεσαν κι ακόμα μ' αρέσουν. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω κανέναν. Αν θέλουμε να βάλουμε τα πράγματα στη σειρά τους, ο πρώτος που ξεκίνησε και ο καλύτερος είναι ο Μάρκος.

Ο Θύμιος Στουραΐτης (στο κέντρο) με το συγκρότημα του Γιάννη Παπαϊωάννου, στην Καισαριανή, το 1967
Με την έννοια ότι ξεκίνησε πρώτος;
Και για το παίξιμό του. Όμως κι ο Χιώτης απ' την άλλη μεριά είναι πολύ καλός κι έπαιξε άλλα πράγματα, πιο μοντέρνα. Κι ο Ζαμπέτας κι ο Μπέμπης... Τι να πεις γι' αυτούς; Όλοι είναι καλοί. Όχι καλοί, τέλειοι!

Αληθεύει ότι τα ταξίμια που έπαιζε ο Παπαϊωάννου στο μαγαζί δεν πρόκειται να ξανακουστούν;
Όταν ο Παπαϊωάννου ανέβαινε στο πάλκο και έριχνε μια πενιά, μόνο μία έφτανε! Νόμιζα ότι πήγαινα σε κάτι τόπους άλλους, ότι έφευγα μακριά!

Οι σύγχρονοι μπουζουξήδες έχουν και την πολυτέλεια της τεχνολογίας, αλλά και την παρακαταθήκη των παλιότερων μπουζουξήδων, τα ακούσματά τους. Απέναντι λοιπόν στους παλιούς δεξιοτέχνες, οι σημερινοί υπερτερούν ή υστερούν;
Δεν υστερούν, αλλά δεν μπορούν και να υπερτερήσουν, γιατί οι άλλοι είναι η πηγή. Και η πηγή είναι πάντα πιο γνήσια.

Ξεκινήσατε με τρίχορδο μπουζούκι, τώρα παίζετε τρίχορδο, αλλά έχετε παίξει για μεγάλο διάστημα και τετράχορδο.
Ναι, στις φωνοληψίες έπαιζα με τετράχορδο.

Έχετε προτίμηση ανάμεσα στα δύο;
Για μένα το τρίχορδο είναι πιο καλό και είναι και ...μπουζούκι.

Το τετράχορδο δεν είναι;
Μπουζούκι είναι και τ' άλλο, αλλά δεν έχει το παίξιμο του μπουζουκιού, δεν έχει ντουζένι. Άμα δώσεις μια με ανοιχτές τις χορδές στο τετράχορδο δε βγάζεις ακόρντο.

Είναι πιο «εξευγενισμένο» το τετράχορδο, πιο «δυτικό»;
Είναι μια κιθάρα. Όποιος καλός κιθαρίστας πάρει ένα τέτοιο μπουζούκι, θα παίξει.

Έχω ακούσει ότι έχουν περάσει από τα χέρια σας ένα σωρό μπουζούκια. Έχετε προτίμηση σε κάποιον οργανοποιό;
Ο οργανοποιός που μ' άρεσε και νομίζω ότι δε θα ξαναβγεί τέτοιος, είναι ο συγχωρεμένος ο Ζοζέφ. Κάποτε μου 'φτιαξε ένα τετράχορδο. Έκανε κάπου οχτώ μήνες να το φτιάξει. Πήγαινα εκεί μέρα παρά μέρα και καθόμουν ώρες. Έπαιρνε στο ένα χέρι το πακέτο απ' τα τσιγάρα μου και στο άλλο το μπουζούκι κι έλεγε: «Πω πω, πιο ελαφρύ είναι απ' τα τσιγάρα σου!» κι έλεγε αλήθεια! Ήταν πιο ελαφρύ απ' τα τσιγάρα! Πήγα με αυτό το μπουζούκι παντού και δεν πάθαινε τίποτα. Στην Αυστραλία μου έπεσε κι έσπασε. Έκλαιγα! Το κόλλησε ο Ζοζέφ κι έπαιξα ακόμη λίγο καιρό με σπασμένο το καπάκι. Οι άλλοι δεν άκουγαν διαφορά, αλλά εγώ την καταλάβαινα στα χέρια. Το έδωσα πίσω στο Ζοζέφ μαζί με κάτι λεφτά και πήρα ένα άλλο.

Από τα τραγούδια που παίξατε στη δισκογραφία ποια έγιναν μεγάλες επιτυχίες;
Ε, θυμάμαι τα «Χνάρια» και τα «Βράχια της Πειραϊκής» με τον Καζαντζίδη, το «Ψύλλοι στ' αυτιά μου μπήκανε» με το Βοσκόπουλο, ο δίσκος το «'21» του Κουγιουμτζή με τον Νταλάρα, είναι αρκετά που έγιναν επιτυχίες αλλά δεν τα θυμάμαι. Δυστυχώς δεν τα σημείωνα και τώρα πού να θυμηθώ!

Έχετε κάποιες απολαβές από την επανακυκλοφόρηση των παλιών επιτυχιών όπου συμμετείχατε;
Όχι. Θυμάμαι ότι όταν πληρωνόμουν τότε στις ηχογραφήσεις με έβαζαν και υπέγραφα ένα χαρτί που έλεγε ότι έπαιξα στο τραγούδι υπ' αριθμόν τάδε και στο τάδε κ.ο.κ. κι ότι πήρα το μεροκάματο και «ουδεμία άλλη απαίτηση έχω». Λένε ότι θα 'πρεπε να πάρουμε κάποια λεφτά, αλλά ...δεν ξέρω.

Θα συγκρίνατε τα παλιά μαγαζιά και τον τρόπο διασκέδασης με τα σημερινά;
Τα παλιά μαγαζιά είχαν δουλειά. Σήμερα έχουν πέσει, λόγω της δυσκολίας του κόσμου με το χρήμα. Όσο για τη διασκέδαση κι αυτή έχει αλλάξει. Τώρα έχουν κάνει τον κόσμο να θέλει μόνο ένα τσιφτετέλι, ένα ντούπου-ντούπου, τίποτ' άλλο. Αυτά του δίνουν του κόσμου, τα τσιφτετέλια, τα ξένα... Εμείς ακούγαμε μπουζούκια και πήγαμε στο μπουζούκι. Ακούγαμε κλαρίνα και βιολιά. Και πήγαμε σ' αυτά και σ' αυτά μείναμε, γιατί αυτά που ακούς μικρός, αυτά μένουν. Τώρα οι μικροί ακούνε άλλα και μένουν στ' άλλα.

Σήμερα γράφεται λαϊκό τραγούδι;
Όχι, τίποτα!

Δε γράφεται ή δεν μπορεί να γραφτεί;
Μπορεί να γραφτεί. Εγώ νομίζω ότι μπορεί να γραφτεί. Δε γράφεται γιατί εξαρτάται από την εταιρία, τη δισκογραφική εταιρία. Αν η εταιρία θέλει να προωθήσει δημοτικό, θα προωθήσει δημοτικό. Αν θέλει λαϊκό, θα προωθήσει λαϊκό. Αν θέλει ξένα, θα προωθήσει ξένα. Τώρα όμως έχει γίνει σαν βιομηχανία. Τον παίρνουν τον κάθε νεαρό, τον ετοιμάζουν και τον κάνουν φίρμα. Του φτιάχνουν κάτι απλά τραγουδάκια, ντούκου-ντούκου για τα παιδάκια, ρυθμικά, τσιφτετέλια, τα παιδάκια τ' ακούνε... Μπορούν να μη χορέψουν, να μην κουνηθούν τα παιδάκια; Εδώ κουνιούνται οι μεγάλοι στα τσιφτετέλια! Τέλος πάντων, έχουν διαμορφώσει αυτό το κλίμα.

Άκουσα ότι φτιάχνετε κάτι καινούργιο, κάτι δικό σας;
Ετοιμάζω ένα cd με 10 τραγούδια. Έξη δικά μου, δύο του Πάνου Τζαβέλα, ένα του Τατασόπουλου κι ένα παραδοσιακό. Τραγουδάει μια πάρα πολύ καλή τραγουδίστρια, η Μαρία Καπετανίδου.

Εσείς λέτε κάποιο τραγούδι;
Όχι. Εγώ παίζω μπουζούκι και βιολί. Έχω ταιριάξει ένα σόλο με μπουζούκι και βιολί μαζί.

Είναι δύσκολο σήμερα για έναν άνθρωπο σαν κι εσάς να παίξει στη δισκογραφία σε τραγούδια νέων δημιουργών;
Τώρα σε ποια δισκογραφία; Σε ποια τραγούδια; Αυτά που ακούμε απ' τις καινούργιες κοπέλες, απ' τους καινούργιους τραγουδιστές δεν έχουν σχέση με μπουζούκι. Έχει ξεφύγει το πράγμα.

αναζήτηση στην κλίκα

online τώρα

14 αναγνώστες διαβάζουν τώρα την κλίκα

Με τη συνέχιση της περιήγησής σας στο website της κλίκας αποδέχεστε τη χρήση των cookies.

ΕΝΤΑΞΕΙ!