μουσική παιδεία

"Ο δάσκαλος της μουσικής με μια... κλίκα στην οθόνη του υπολογιστή σας"
ερμηνείες, σχόλια και γνώσεις για δύσκολα ή εύκολα μουσικά θέματα
 

Τα βασικά

Το πρώτο που πρέπει να ξέρει κανείς είναι τις νότες της ταστιέρας γιατί σε ότι αφορά τις συγχορδίες, ο κανόνας είναι ότι πρέπει να ξέρουμε τις νότες που τις απαρτίζουν. Το καλό είναι πως με τον καιρό το χέρι «πάει από μόνο του», αλλά το κακό είναι ότι μέχρι να αρχίσει να πηγαίνει μόνο του, πρέπει να το πηγαίνουμε εμείς.

Οι νότες της ταστιέρας στο τρίχορδο μπουζούκι (με κούρδισμα Re-La-Re) είναι πολύ απλούστερο από ότι στο τετράχορδο ή στην κιθάρα, διότι ενώ οι χορδές του τρίχορδου είναι τρεις, οι νότες δύο είναι όλες κι όλες: οι δύο Re (η μπάσα και η πρίμα) και η La στη μέση. Αν ξέρεις τις νότες στο καντίνι (της Re πρίμα), ξέρεις και τις νότες της μπουργάνας (της Re μπάσας). Μετά μένει να μάθεις τις νότες στη μεσαία τη La. Στο παρακάτω σχήμα δείχνουμε μόνο τις φυσικές νότες, δηλαδή αφαιρέσαμε τις διέσεις και τις υφέσεις.

Παρατηρούμε πως οι «βούλες» -που είναι ίδιες σε όλα τα τρίχορδα- είναι πάντα στα τάστα
3 = Fa για το καντίνι και τη μπουργάνα και Do για τη μεσαία χορδή
5 = Sol για το καντίνι και τη μπουργάνα και Re για τη μεσαία χορδή
7 = La για το καντίνι και τη μπουργάνα και Mi για τη μεσαία χορδή
10 = Do για το καντίνι και τη μπουργάνα και Sol για τη μεσαία χορδή
12 = Re για το καντίνι και τη μπουργάνα και La για τη μεσαία χορδή
(κάποιοι το θυμούνται σαν ΦαΣολΛάΔα Ρε!)

Τα μπουζούκια έχουν μερικές «βούλες» πάνω στη ταστιέρα και μετά το 12ο τάστο, για τις οποίες ισχύουν τα παραπάνω σαν να ξεκινάγαμε απ' την αρχή, δηλαδή βάζουμε το Re στο 12ο τάστο και μετράμε πάλι Re στο 12ο τάστο - Fa στο 15ο - Sol στο 17ο - κ.λπ.

Διέσεις και Υφέσεις

Δείτε το σχήμα πιο πάνω και συγκρίνετε με τον παρακάτω πίνακα.

Τάστο Νότες
0 Re
1 Re# Mib
2 Mi Fab
3 Fa Mi#
4 Fa# Solb
5 Sol
6 Sol# Lab
7 La
8 La# Sib
9 Si Dob
10 Do Si#
11 Do# Reb
12 Re

παραθέτουμε τον ίδιο πίνακα με έναν ευρέως χρησιμοποιούμενο (ευρωπαϊκό) συμβολισμό των φθόγγων (νότες):

Τάστο Νότες
0 Re D
1 Re# D# Eb
2 Mi E Fb
3 Fa F
4 Fa# F# Gb
5 Sol G
6 Sol# G# Ab
7 La A
8 La# A# Bb
9 Si B Cb
10 Do C B#
11 Do# C# Db
12 Re D

Στον πίνακα πιο πάνω βλέπουμε πως το Do# (Ντο δίεση) γράφεται και σαν Reb (Ρε ύφεση). Δηλαδή το Ρε ύφεση και το Ντο δίεση είναι το ίδιο πάτημα στο μπουζούκι, ο ίδιος φυσικός ήχος (οι νότες είναι εναρμόνιες). Οφείλουμε, παρόλα αυτά, να τους ξεχωρίζουμε σε μια μελωδική γραμμή ακριβώς για την κατανόηση της κλίμακας και της βαθμίδας. Ομοια το Re# (Ρε δίεση) γράφεται και σαν Mib (Μι ύφεση) κ.λπ. Παρατηρήστε επίσης πως το Do γράφεται και σαν Si#. Ενας προφορικός κανόνας λέει πως οι νότες με γιώτα (δηλαδή η Mi και η Si) δεν έχουν δίεση και εννοεί πως δεν έχει νόημα να βάλεις δίεση στο Mi και στο Si γιατί θα είναι το ίδιο με το Fa και το Do.

Οι Κλίμακες

Επόμενο βήμα είναι να ξέρεις τις νότες που απαρτίζουν το δρόμο - την κλίμακα του τραγουδιού. Οι δρόμοι είναι από Ρε, όπως κουρδίζουμε και το μπουζούκι. Για περισσότερα στοιχεία πάνω στους δρόμους, πρέπει να συμβουλευτείτε τα βιβλία που καταπιάνονται διεξοδικότερα με αυτό το θέμα. Εμείς θα μείνουμε στην απλή παράθεση κάποιων τυποποιημένων (και πολλές φορές αμφισβητούμενων) λαϊκών δρόμων. Αυτό το κάνουμε μόνο και μόνο για να δείξουμε πιο κάτω το πως «παράγουμε» τις συγχορδίες τους. Παρόλα αυτά, να πούμε από τώρα ότι οι δρόμοι αυτοί είναι σε 8-φθογγες συγκερασμένες κλίμακες και όχι σε 4χορδα ή 5χορδα κατά τη Βυζαντινή Μουσική. Συνεπώς δεν μπορούμε να αποδώσουμε διαστήματα μικρότερα από το ημιτόνιο. Αρα κάποιοι δρόμοι που στηρίζονται σ' αυτό το στοιχείο (δηλαδή διαστήματα μικρότερα του ημιτονίου) είναι χρήσιμοι μόνο για όργανα που μπορούν να τους αποδώσουν (βιολί, ούτι, λύρα, κανονάκι, ταμπουράς κλπ.). Αυτά ως προς την πληρότητα του πίνακα. Ως προς την ονοματολογία, απ’ όσο ξέρουμε δεν έχουν ακόμα ταυτοποιηθεί στην ολότητα τους με τα ονόματα των Αραβικών από τους οποίους δανείζονται τα ονόματα.


Ματζόρε δρόμοι

Re
Re#
Mib
Mi
Fa
Fa#
Solb
Sol
Sol#
Lab
La
La#
Sib
Si
Do
Do#
Reb
Re
ΧΙΤΖΑΖ

X
X



X
X
(X)
X
X

X

X
ΧΙΤΖΑΖ Νεβά

X
X


X
X

X

X
X

X
ΧΙΤΖΑΖΓΙΑΡ

X
X


X
X

X
X


X
X
ΠΕΙΡΑΙΩΤΙΚΟΣ

X
X


X

X
X
X


X
X
ΧΟΥΖΑΜ

X

X

X
X

X
X
(X)
(X)
X
X
ΧΟΥΖΑΜ Πειραιώτικο

X

X

X

X
X
X

X

X
ΜΑΤΖΟΡΕ

X


X


X

X


X


X


X

X

ΣΕΓΚΙΑΧ ή Τζιβαέρι

X


X
X
X

X
X


X
X
ΡΑΣΤ

X


X


X
X

X

X
X αν
X κατ
X
ΠΕΝΤΑΤΟΝΟ ΜΑΤΖΟΡΕ

Χ

Χ


Χ

Χ


Χ

Χ

Παρατηρήσεις:
Ο Ραστ έχει Do στην ανιούσα (από μπάσο σε πρίμο) και Do# στην κατιούσα (από τα πρίμα στα μπάσα)
Το Χιτζασκιάρ λέγεται και Χιτζαζχιάρ.
Οι νότες σε (παρένθεση) συναντώνται συχνά αλλά δεν αποτελούν συστατικό στοιχείο του αντίστοιχου δρόμου.
Το Πειραιώτικο χουζάμ είναι σπάνιο (π.χ. ο Ισοβίτης του Μάρκου Βαμβακάρη).
Το Σεγκιάχ ή Τζιβαέρι έχει σχεδόν πάντα και τις νότες ΜΙ-ΦΑ στην πάνω οκτάβα.

Μινόρε δρόμοι

Re

Re#
Mib

Mi

Fa

Fa#
Solb

Sol

Sol#
Lab

La

La#
Sib

Si

Do

Do#
Reb

Re

Διατονικό ΜΙΝΟΡΕ ή Πειραιώτικο

Χ

Χ
Χ

Χ

Χ
Χ

Χ

Χ
Αρμονικό ΜΙΝΟΡΕ ή Ευρωπαϊκό

Χ

Χ
Χ

Χ

Χ
Χ


Χ
Χ
Μελωδικό ΜΙΝΟΡΕ ή Ισπαχάν

Χ

Χ
Χ

Χ

Χ
Χ κατ
Χ αν

Χ
Χ
ΣΟΥΖΙΝΑΚ ή Βλάχικο Νιαβέντι

Χ

Χ
Χ


Χ
Χ

Χ
Χ

Χ
ΝΙΑΒΕΝΤ

Χ

Χ
Χ


Χ
Χ
Χ



Χ
Χ
ΚΙΟΥΡΝΤΙ

Χ

Χ
Χ

Χ
Χ

Χ κατ
Χ αν
Χ

Χ
ΣΑΜΠΑΧ ή ΣΑΜΠΑ

Χ

Χ
Χ
Χ


Χ
Χ

Χ
(Χ)
(Χ)
ΟΥΣΑΚ

Χ
Χ
(Χ)
Χ

Χ

Χ
Χ

Χ

Χ
ΟΥΣΑΚ Νεβά

Χ
Χ

Χ

Χ

Χ

Χ
Χ

Χ
ΟΥΣΑΚ «Αράβικο»

Χ
Χ

Χ
Χ


Χ

Χ
Χ

Χ

ΠΕΝΤΑΤΟΝΟ ΜΙΝΟΡΕ : ΜΙ - ΣΟΛ - ΛΑ - ΝΤΟ - ΡΕ -ΜΙ από μι (Γιάννη μου το μαντήλι σου)

Παράδειγμα
Ο "Re-Χιτζάζ", αποτελείται από τις νότες Re – Mib– Fa# – Sol – La – Sib – Do – Re

Αν θέλει κανείς τις νότες του "Si -Χιτζάζ", τότε αλλάζεις την επικεφαλίδα και αφήνεις τα "πατήματα" (δηλ. τα X) στη θέση τους:

Παλιά επικεφαλίδα από Re Re

Mi
Fa

Sol

La

Si
Do

Re
Νέα επικεφαλίδα από Si Si
Do

Re

Mi
Fa

Sol

La

Si
ΧΙΤΖΑΖ

X
X

X
X

X
X


X

X

άρα ο Do - Χιτζάζ αποτελείται από τις νότες: Si – Do – Re – Mib – Fa – Solb– La – Si
Οταν γράφουμε ένα δρόμο πρέπει να αναφέρουμε και τις 8 νότες βάζοντας τους κατάλληλους οπλισμούς, δηλ. υφέσεις b και διέσεις #. Αυτό το λέμε γιατί κάποιος μπορούσε να γράψει: Si – Do – Re – Re# (αντί για Mib) – Fa – Solb– La – Si. Ετσι όμως, ενώ μοιάζει να είναι "σωστό", το μόνο που κάναμε είναι να βάλουμε μια τρικλοποδιά στον εαυτό μας. Αυτό θα φανεί στα επόμενα αλλά και σε κατοπινά άρθρα που... ευχόμαστε να γράψουμε.

Ποια συγχορδία ταιριάζει;

Για να βρεις ποια συγχορδία (ακόρντο) πρέπει να παίξεις σε μία νότα ενός τραγουδιού, πρέπει να αποφασίσεις αν στη συγκεκριμένη θέση της μελωδίας υπάρχει λόγος για να «μπει» συγχορδία, κάτι για το οποίο κανόνες, με την αυστηρή έννοια του όρου, δεν υπάρχουν. Μακάρι να υπήρχαν οπότε θα βάζαμε τους υπολογιστές να κάνουν τη δουλειά. Καλό όμως θεωρείται να ακούει κανείς με προσοχή το κομμάτι παιγμένο από τον συνθέτη τον ίδιο (ή από κάποια αξιοπρεπή επανεκτέλεση) και να βρίσκει παράλληλα με τον συνθέτη τις συγχορδίες. Πολύ πιθανόν να καταλήξετε σε κάτι που σας αρέσει περισσότερο, αφού ο συνθέτης την εποχή που το έπαιζε μπορεί να ήθελε να αποδώσει το τραγούδι λ.χ. με λιτή ενορχήστρωση. Εσείς ίσως καταλήξετε σε κάτι που ταιριάζει περισσότερο στον τρόπο που θέλετε να αποδώσετε το τραγούδι.

Ενας φίλος μπουζουξής έλεγε πως όταν ακόμα μαθήτευε να μάθει το μπουζούκι, για να βρίσκει τις συγχορδίες ενός δρόμου έβαζε σε όλες τις θέσεις του δρόμου χρωματιστά αυτοκολλητάκια στην ταστιέρα για να βλέπει όλες τις υποψήφιες νότες που μπορούν (που «δικαιούνται») να ηχήσουν ταυτόχρονα! Οπότε πατώντας πάνω στη νότα που θέλει να βάλει συγχορδία, έψαχνε τις κοντινές «βούλες» για να βρει άλλες δύο νότες και να καταγράψει έτσι τις υποψήφιες συγχορδίες για το τραγούδι του.

Αυτή είναι μια ιστοριούλα που υπαινίσσεται ότι: ένας κανόνας είναι ότι η συγχορδία που θα παιχτεί πρέπει να περιέχει νότες από το δρόμο της μελωδία που παίζεται σε εκείνη τη μουσική φράση. Ενας δεύτερος κανόνας είναι ότι η συγχορδία αυτή πρέπει να έχει σαν βάση την ίδια την νότα της μελωδίας. Προσοχή όμως, υπάρχουν και εξαιρέσεις πολύ ενδιαφέρουσες μουσικά.

Απ' την ταστιέρα του μπουζουκιού στο χαρτί

Σε όλα τα παρακάτω κάνουμε μια αναγωγή, ένα είδος μεταφοράς, από την ταστιέρα του τρίχορδου στο χαρτί. Παίρνουμε μια σειρά από νότες
| Re | Re# | Mi | Fa | Fa# | κλπ. και μεταφέρουμε τις νότες από το μπουζούκι ως εξής:

Το παραπάνω είναι μια πολύ συνηθισμένη άσκηση και χρησιμοποιείται όχι μόνο στα ακόρντα αλλά και στους δρόμους που θα δούμε πιο κάτω.

Πώς βρίσκουμε συγχορδίες όταν ξέρουμε την κλίμακα

Ας δούμε πως θα βρίσκουμε τη συγχορδία που αντιστοιχεί σε κάποια νότα κάποιου δρόμου με παράδειγμα (χωρίς βλάβη της γενικότητας):
Υποθέτουμε ότι παίζουμε Ρε-Χιτζάζ. Θεωρούμε πως ξέρουμε και παίζουμε άνετα τα "πατήματα" του δρόμου πάνω στο μπουζούκι. Αυτά είναι:

Re
Mib


Fa#
Sol

La
Sib

Do

Re
X
X


X
X

X
X

X

X

Πρώτο παράδειγμα
θα «βάλουμε» συγχορδία στο Re. Οι νότες που την αποτελούν, είναι οι εξής:
η ίδια η Re και δίνει και το όνομα στη συγχορδία.
η 3η νότα του δρόμου μετρώντας από τη Re δηλ. η Fa#
η 5η νότα του δρόμου μετρώντας από τη Re δηλ. η La
Τελικά: η συγχορδία είναι το Re - Fa# - La : (Πρώτη – Τρίτη – Πέμπτη)

Re
Mib


Fa#
Sol

La
Sib

Do

Re
X
X


X
X

X
X

X

X
1
2


3
4

5
6

7

8

ΟΡΙΣΜΟΣ
Η συγχορδία Re-Fa#-La είναι ΜΑΤΖΟΡΕ διότι η απόσταση της δεύτερης νότας Fa# από την τονική Re είναι 4 ημιτόνια. Αν ήταν 3 ημιτόνια αυτή η απόσταση, δηλαδή αν ήταν Fa αντί για Fa#, τότε τη συγχορδία Re - Fa - La θα την λέγαμε ΜΙΝΟΡΕ.

ΟΡΙΣΜΟΣ
Αφού η συγχορδία της πρώτης νότας του δρόμου είναι ΜΑΤΖΟΡΕ, τότε ολόκληρος ο δρόμος λέγεται ΜΑΤΖΟΡΕ. Για αυτό το λόγο θα έχετε ακούσει να λένε ότι "ο Χιτζάζ είναι Ματζόρε δρόμος". Διότι η πρώτη συγχορδία του δρόμου είναι Ματζόρε.

Δεύτερο παράδειγμα
Θα «βάλουμε» συγχορδία στο Sol. Οι νότες που την αποτελούν, είναι οι εξής:
η ίδια η Sol που δίνει και το όνομα στη συγχορδία,
η 3η νότα του δρόμου μετρώντας από τη τονική (Sol) δηλ. η Sib,
η 5η νότα του δρόμου μετρώντας από τη τονική (Sol) δηλ. η Re.
Τελικά: η συγχορδία είναι το Sol - Sib - Re : (Πρώτη – Τρίτη – Πέμπτη)

Re
Mib


Fa#
Sol

La
Sib

Do

Re
X
X


X
X

X
X

X

X





1

2
3

4

5

Διαπιστώνουμε πως η συγχορδία Sol - Sib - Re είναι ΜΙΝΟΡΕ γιατί η απόσταση της δεύτερης νότας της συγχορδίας Sib από την πρώτη Sol είναι 3 ημιτόνια.

Τρίτο παράδειγμα:
Θα «βάλουμε» συγχορδία στο Do. Οι νότες που την αποτελούν, είναι οι εξής:
- η 1η είναι η ίδια η Do που δίνει και το όνομα στη συγχορδία,
- η 3η νότα του δρόμου μετρώντας από τη τονική (Do) δηλ. η Μib,
Εδώ έχουμε το πρόβλημα ότι οι νότες που έχουμε σχεδιάσει δεν φτάνουν για να βρούμε την τρίτη νότα του δρόμου μετά το Do γιατί ο δρόμος τελειώνει μετά από μία μόνο νότα, στη Re. Αυτό δεν είναι πρόβλημα, απλά προσθέτουμε λίγο "δρόμο" ακόμα μετά το Re
- η 5η νότα του δρόμου μετρώντας από τη τονική (So) δηλ. η Sol. Τελικά: η συγχορδία είναι το Do - Mib - Sol:

Re
Mib


Fa#
Sol

La
Sib

Do

Re
Mib


Fa#
Sol
X
X


X
X

X
X

X

X
X


X
X










1

2
3


4
5

Από τον ορισμό που δώσαμε πιο πάνω, διαπιστώνουμε πως η συγχορδία Do - Mib - Sol είναι ΜΙΝΟΡΕ γιατί η απόσταση της δεύτερης νότας της συγχορδίας Mib από την πρώτη Do είναι 3 ημιτόνια.

Το πώς θα παιχτεί η συγχορδία, δηλαδή ποιες είναι οι καλύτερες θέσεις των δακτύλων πάνω στην ταστιέρα, θα το δούμε στα "πιασίματα" των συγχορδιών. Στα παραδείγματα μάθαμε ποιες νότες σχηματίζουν τη συγχορδία, και είπαμε πότε είναι μινόρε και πότε ματζόρε. Ακολουθεί ένας κάπως πληρέστερος κατάλογος με ονόματα και αποστάσεις:

Στον παραπάνω πίνακα βάλαμε την Re εκδοχή των συγχορδιών. Μπορούμε άνετα να το μετατρέψουμε σε Sol (για παράδειγμα), αλλάζοντας την επικεφαλίδα:

Σημείωσε ότι οι συγχορδίες του πίνακα με προσθήκη εβδόμης είναι τετράφωνες (δηλ. η πλήρης τους μορφή θέλει παίξιμο τεσσάρων φθόγγων), ενώ όλες οι άλλες είναι τρίφωνες (δηλ. η πλήρης τους μορφή θέλει παίξιμο τριών φθόγγων). Για τις τετράφωνες, αφού δεν έχουμε τέταρτη χορδή στο τρίχορδο, είτε θα παίξουμε την 1η - 3η - 5η από τη νότα του δρόμου της μελωδίας (όπως είπαμε πιο πάνω), είτε θα επιλέξουμε με βάση το «μουσικό αυτί» μας τις τρεις από τις τέσσερις νότες.

Κάτι ακόμα, ειδικά για τις ντιμινουίτες (Dim ή ελαττωμένες) και τις αυξημένες (Aug ή ογκμεντάβα): το όνομά τους το παίρνουν από οποιαδήποτε νότα συμμετέχει στη συγχορδία. Πχ. -για τις ντιμινουίτες- η Fa dim, που αποτελείται από τις νότες Fa - Sol# - Si ονομάζεται και Sol#dim και Si dim. Όμως θα πρέπει κάθε φορά να την ονοματίζουμε σωστά για να ξέρουμε αρμονικά σε τι αντιστοιχεί και σε τι έλξεις οδηγεί.
Παρατήρησε ότι οι ντιμινουίτες και οι αυξημένες γίνονται αμέσως αντιληπτές, από το σχήμα:

X


X


X

(Ντιμινουίτα: αποστάσεις από νότα σε νότα = 3 ημιτόνια)

X


X


X

(Αυξημένη: αποστάσεις από νότα σε νότα = 4 ημιτόνια)

Τώρα, ας δούμε το ανάποδο:
Έστω ότι γνωρίζουμε τη συγχορδία που θέλουμε να παίξουμε και ψάχνουμε να βρούμε τις νότες απ' τις οποίες αποτελείται. Ας βρούμε τις νότες του Fa ματζόρε. Πάμε στο σχήμα ΜΑΤΖΟΡΕ και τοποθετούμε τις νότες κάτω απ' το σχήμα με τις κουκίδες ως εξής:

X



X


X
Fa

Sol

La

Si
Do

άρα η συγχορδία αποτελείται από τις νότες Fa - La - Do

Πώς πιάνονται οι συγχορδίες πάνω στο μπουζούκι

Υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι για να πιάσεις τη συγχορδία πάνω στο μπουζούκι αφού οι νότες εμφανίζονται πολλές φορές πάνω στην ταστιέρα. Ομως μόνον δυο - τρία κρατήματα είναι βολικά για το ανθρώπινο χέρι. Παρακάτω θα ασχοληθούμε με τα τρία βασικά κρατήματα του ΜΑΤΖΟΡΕ, του ΜΙΝΟΡΕ και από ένα κράτημα για τις NTIMINOYITEΣ και τις ΑΥΞΗΜΕΝΕΣ. Δείτε το πρώτο σχήμα. Εκεί σημειώσαμε με κίτρινη βούλα τη νότα που δίνει την ονομασία στη συγχορδία. Οι βούλες με το πράσινο περίγραμμα είναι η μία (ενδεικτική) συγχορδία και με το πορτοκαλί περίγραμμα είναι η δεύτερη που μπορεί να παραχθεί λίγο πιο κάτω στο μανίκι του μπουζουκιού. Βεβαίως μπορούσαμε να αφήσουμε το κράτημα ίδιο, αλλά βάλαμε το συμμετρικό του για να θυμίζουμε πάντα πως οι συγχορδίες στο τρίχορδο είναι συμμετρικές αφού η μπάσα και η πρίμα έχουν το ίδιο κούρδισμα.

1. Τα τρία κρατήματα του ΜΑΤΖΟΡΕ

2. Τα τρία κρατήματα του ΜΙΝΟΡΕ

3. Ντιμινουίτες

Ουσιαστικά, οι ντιμινουίτες δεν είναι τίποτα άλλο από το απλό ΜΙΝΟΡΕ με ελαττωμένη (πιο μπάσα) κατά ένα ημιτόνιο την 5η (δηλαδή την τρίτη νότα της συγχορδίας). Οπότε, το κράτημα του Do ντιμινουίτα είναι το ίδιο με το Do μινόρε αλλάζοντας το Sol σε Sol υφεση. Το ίδιο για το Fa ντιμινουίτα: αλλάζουμε το Do του Fa μινόρε σε Si:

4. Αυξημένες

Οπως σκεφτήκαμε για τις ντιμινουίτες, έτσι κάνουμε και για τις αυξημένες: Επειδή η αυξημένη δεν είναι τίποτα άλλο από την ΜΑΤΖΟΡΕ με αυξημένη (πιο πρίμα) κατά ένα ημιτόνιο την 5η του (δηλαδή την τρίτη νότα της συγχορδίας), έχουμε:

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον Γιώργο Βαβουλέ για τις σημαντικές παρατηρήσεις στους λαϊκούς δρόμους (και όχι μόνο), τον Χριστόφορο Ρίζο για το φιλότιμο χτένισμα και τις προσθήκες, και βεβαίως τον Νίκο Κυριαζή για τον έλεγχο και διόρθωση πολλών θεωρητικών ατελειών. Παρόλα αυτά, για τα όποια και όσα λάθη στο τελικό κείμενο ευθύνεται αποκλειστικά και μόνο ο υπογράφων. Τις ουσιώδεις υποδείξεις σας στο email του υπογράφοντος, όχι μόνον θα τις εκτιμήσουμε αλλά επιπλέον θα τις περιλάβουμε στο επόμενο τεύχος, όπου και θα ολοκληρωθεί το άρθρο με τέσσερα νέα κεφάλαια.

αναζήτηση στην κλίκα

online τώρα

8 αναγνώστες διαβάζουν τώρα την κλίκα

Με τη συνέχιση της περιήγησής σας στο website της κλίκας αποδέχεστε τη χρήση των cookies.